Karbondioksit
KULLANILDIĞI YERLER
Yumuşak içeceklerde; Su işlemlerinde Ph kontrolü için; Metal kaynağında inert bir örtü olarak; seralarda bitki yaşamı için bir büyüme uyarıcısı olarak; Gıda ürünlerinin dondurulması ve soğutulmasında ve Yangın söndürücü olarak kullanılmaktadır.
BİLEŞİM HAKKINDA BİLGİ
BİLEŞEN |
%
HACİM |
Par –Pat Tüzüğü |
LD50 veya LC50(5) |
PEL-OSHA(2) |
TLV-ACGIH(3) |
Karbondioksit
Formül: CO2
Cas No: 124-38-9 |
99.9(7) 99.995(8) |
5000 ppm
Mak(1) |
Uygulaması yok |
5000 ppm
TWA(4) |
5000 ppm
TWA
30,000 ppm
STEL(6) |
- (1)MAK: kapalı iş yeri havasında bulunmasına müsaade edilen ve orada 8 saat çalışacak olanların sağlıklarını bozmayacak azami miktar.
- (2)PEL – OSHA: A.B.D. İş Güvenliği İşçi Sağlığı İşçi Sağlığı İdaresi’ nce izin verilen maruz kalma sınırı.
- (3)TLV –ACGIH: Amerika Devlet sanayi Hijyen Görevlileri Birliği Eşik Sınır Değer.
- (4)TWA: 8 saatlik iş günü boyunca maruz kalınabilecek ortalama miktar.
- (5)LD: Farelerde öldürücü miktar, LC: Farelerde öldürücü konsantrasyon.
- (6)STEL: 15 dakika boyunca maruz kalınabilecek azami miktar.
- (7)Saf Karbondioksit için
- (8)Yüksek saflıkta Karbondioksit için
TEHLİKELERİN TANIMLANMASI
Acil durum gözden geçirmesi
Kokusuzdur, renksizdir, parlayıcı olmayan bir gazdır. Bu ürün oksijen içermez ve kapalı alanlarda oksijensiz kalarak boğulmaya neden olabilir. Ortamdaki oksijen seviyesini % 19,5’in üzerinde olmasına dikkat edilmelidir. Karbondioksite maruz kalmak mide bulantısına ve solunum sorunlarına neden olabilir. Basınçlı gazdır. 50 ⁰C’nin altında kullanılmalı ve muhafaza edilmelidir.
Vücuda giriş yolu
Cilt ile Temas |
Cilt Yolu ile Emilme |
Göz ile Temas |
Solunum |
Yutma |
Hayır |
Hayır |
Hayır |
Hayır |
Hayır |
Sağlığa etkileri
Maruz kalma sınırları |
Tahriş Yok |
Hassasiyet Yok |
Teratojen
Hayır |
Üreme ile ilgili zarar |
Mutajen
Hayır |
Sinerjistik etkileri
Bilinmiyor |
Kanserojen etkileri Yok |
Göze etkileri
Olumsuz bir etki beklenmez
Cilde etkileri
Olumsuz bir etki beklenmez
Yutma etkileri
Olumsuz bir etki beklenmez
Solunuma etkileri
Karbondioksit serebral vazodilatördür. Yüksek konsantrasyonlarda solumak, ani dolaşım yetersizliğine neden olup koma ve ölümle sonuçlanabilir. Düşük konsantrasyonlarda karbondioksitin mükerrer defalar solumasının zararlı etkileri bilinmemektedir. Düşük konsantrasyonlardaki karbondioksit hızlı solunum ve baş ağrısına neden olabilir.
Gaza maruz kalındığında ağırlaşan tıbbi durumlar
Bilinmiyor.
İLK YARDIM UYGULAMALARI
Tenffüs edilmesi:
Yüksek konsantrasyonlarda ürüne maruz kalan kişi bilinç kaybından dolayı boğulduğunu fark etmeyebilir. Çalışanın riskini en aza indirerek kazazede derhal temiz bir sahaya götürülmelidir. Hava girişinde herhangi bir engel olmamalıdır. Eğer solunum zayıflığı varsa veya durmuşsa, derhal suni teneffüs uygulanmalıdır. Kazazede sıcak ve rahat tutulmalıdır. Daha sonraki tedavi semptomatik ve destek tedavi olmalıdır.
YANGIN İLE MÜCADELE ÖNLEMLERİ
Parlama koşulları
Alev almaz |
Tehlikeli yanma ürünleri yok |
Parlama noktası yok |
Mekanik şoka hassasiyet yok |
Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı yok |
Statik elektrik boşalmasına hassasiyet yok |
Alt patlama sınırı(% olarak havada buluma oranı) yok |
Üst patlama sınırı(% olarak havada buluma oranı) yok |
Yöntem uygulaması yok |
|
Patlama ve yangın tehlikesi
Parlayıcı değildir. Yangın ortamında kaldığı zaman tüp hararete bağlı artan basınçtan dolayı şiddetli yırtılabilir.
Söndürme aracı
Özel bir söndürme aracı gerektirmez. Tutuşan malzemeye özel söndürme aracı kullanılır.
Yangın ile mücadele yöntemleri
Yangının yanındaki çalışan sayısı azaltılmalı ve tehlikeli alan boşaltılmalıdır. Yangın söndürme personeli koruyucu solunum cihazı kullanmalı ve aleve dayanıklı elbise giymelidir. Uygun havalandırma sağlanmalıdır. Tüpler, alevlere maruz kalınmayacak maksimum uzaklıktaki güvenli bir yerden üzerlerine su püskürtülerek soğutulmalıdır. Yangının sönmesinden sonra da, aleve maruz kalan tüplere uzaktan su püskürtülerek soğutmaya devam edilmelidir.
6 KAZ SONUCU GAZ YAYILMASINA KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER
Etkilenen bölgeden tüm personel tahliye edilmelidir. Uygun koruyucu donanım kullanılmalıdır. Ortamda uygun havalandırma yapılmalıdır. Sızıntı tüpte veya tüp vanasında işe, 1. Bölümde belirtilen AKBAŞOĞLU KARDEŞLER tesisi aranmalıdır.
KULLANMA VE DEPOLAMA
Elektrik sınıflandırması: Tehlikesiz
Kuru karbondioksit aşındırıcı değildir ve tüm yapı malzemeleriyle kullanılabilir. Nem içeren karbondioksit, karbonik asit oluşması nedeniyle genellikle aşındırıcıdır. Nemli karbondioksit uygulamalarında genellikle 309,310 ve 316 paslanmaz çelikler, Hastelloy A,B, C TİPLERİ VE Monel kullanılabilir. Demir nikel alaşımları aşınmaya karşı biraz duyarlıdır. Normal sıcaklıklarda, karbondioksit çoğu plastik ve elastomerle uyumludur.
İyi havalandırılan yerlerde kullanılmalıdır. Karbondioksit buharı havada ağır olup çukur yerlerde birikir. Kullanım dışındayken, tüplerin kapakları takılı kalmalıdır. Tüpler sürüklenmemeli, kaydırılmamalı veya yuvarlanmamalıdır. Tüplerin taşınmalarında tüp arabaları kullanılmalıdır. Tüpler, tüp çalışma basıncından daha düşük bir basınçta çalışacak ise uygun olan basınç düşürücü regülatör kullanılmalıdır. Hiçbir şekilde, ürünün tüpten çıkış hızını arttırmak için tüp ısıtılmamalıdır. Tüpe geri dönüşü önlemek için çıkış hattı üzerinde geri döndürmesiz vana (check valve) kullanılmalıdır.
Tüpler, fiziksel hasardan korunmalıdır. Serin, kuru, iyice havalandırılmış, parlayıcı ve yanıcı maddelerden uzak yerlerde bulundurulmalı ve yoğun trafik olan yerlerin ve acil çıkışların ağzında tutulmalıdır. “ilk giren ilk çıkar” envanter sistemi kullanılarak dolu tüplerin uzun zaman depoda kalmaları önlenmelidir.”SİGARA İÇİLMEZ” ve “AÇIK ALEV KULLANILMAZ” uyarıları depolama alanında veya kullanım alanında asılı bulundurulmalıdır. Depolama ve kullanım alanlarında tutuşturma kaynağı bulunmamalıdır.
Gaz tüpleri için genel uyarı: Hiçbir zaman basınçlı gaz tüpleri veya kriyojenik ( çok düşük sıcaklıklarda sıvılaştırılmış) gaz tüpleri (LC’ler) kapalı bir alanda, örneğin otomobil bagajında, minibüs içinde veya station vagon aracın içinde taşınmamalıdır. Bir kaçak, yangın, patlama, boğulma veya zehirlenmeye neden olabilir.
MARUZ KALMA KONTROLLERİ, KİŞİSEL KORUNMA
Çalışma sırasında maruz kalma sınırları içinde tutabilmek ve oksijen seviyesinin % 19,5’in altına düşmesine neden olabilecek yüksek konsantrasyonlarda karbondioksit birikimini önlemek için uygun havalandırma yapılmalıdır.
FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER
Fiziki durum(katı – sıvı – gaz)
Gaz |
Gazın özgül ağırlığı (Hava=1)
1,53 |
Ergime noktası
-56,6⁰C |
Kritik sıcaklık
31 ⁰C |
Kaynama noktası
-78,5⁰C |
Likit yoğunluğu
10,32 kg/m3 (20 ⁰C 19,7 bar) |
Çözünürlük (H2O, 1 bar 0 ⁰C)
1,7163 vol/vol |
Gaz yoğunluğu
2,814 kg/m3 (kaynama nok. 1 bar) |
Koku ve görünüm
Kokusuz, renksiz gaz |
|
KARARLILIK VE REAKTİVİTE
Normal koşullarda kararlıdır.
Uyuşmayan malzemeler: Tepkimeye giren bazı metaller, hidrürler, nemli sezyum monoksit veya lityum asetilen karbür daimin ile tutuşabilir. Sodyum peroksit ve alüminyum veya magnezyum karışımı üzerinden karbondioksit geçirilirse patlayabilir.
Tehlikeli ayrışım ürünleri: 1700 ⁰C sıcaklığın üzerine ısıtılırsa karbon monoksit ile oksijene ayrışır. Nem varsa karbonik asit oluşur.
Tehlikeli Polimerizasyon: Meydana gelmez.
TOKSİKOLOJİK BİLGİ
Cilt ve Göz
Yok.
Solunum
Karbondioksit serabral vazodilatördür. Yüksek konsantrasyonlarda karbondioksit solumak koma ve ölümle sonuçlanan dolaşım yetersizliğine neden olabilir. Düşük konsantrasyonlarda (%3-5 molar) karbondioksit solunmasının kronik, zararlı etkileri bilinmemektedir.
Diğer etkileri
Gebelik sırasında oksijen eksikliği insanlarda ve deney hayvanlarında gelişim bozukluklarına neden omuştur. 60.000 ppm karbondioksite 24 saat boyunca maruz kalan gebe dişi farelerde, embriyo ve fetüste zehirlenme etkileri meydana gelmiştir. Benzeri yoğunluklarda karbondioksite maruz kalan memelilerde üreme sisteminde zehirlenme etkileri görülmüştür.
|